Amerikan futbolu sözlüğü 4.bölüm
Bir spor sözlüğünün dördüncü bölümünün olması, oyunun ne kadar karmaşık olduğunu gösterir. Önceki üç bölüm, ele aldıkları konular açısından oldukça kapsamlıydı. Ancak, hala üzerinde durulmamış önemli konular var. Televizyonda bir maç izlerken ve canlı bahiste harika oranlar sunan en iyi Asya ve Avrupa bahis sitelerinden birini seçerken bu konulara hakim olmanız gerekecektir.
Hadi bu konulardan bahsedelim:
Down (hak): Bu muhtemelen Amerikan Futbolundaki en önemli terimdir. Bir takım topu aldığında, oyun kurucu ve hücum ekibi sahaya gelir. İlerlemeye devam etmek için 10 yardalık bir mesafe kat etmeleri gerekir. Buna ilk hak (down) denir. Televizyonda, kat edilmesi gereken mesafeyi sarı bir çizgiyle gösteren dijital bir sistem vardır. Ancak sahada bu görünmez. Oyuncuların varmaları gereken yeri bilmeleri için, mesafenin başına ve sonuna yerleştirilen bir zincir sistemi ve denemeyi gösteren bir sayı vardır. Hatta, tamamen bununla ilgilenen koca bir ekip vardır. Hedefe ulaşmak için üç deneme hakları vardır. Birincisine “ilk hak (down)” denir. Bir sonrakine “ikinci hak (down)” ve sonrakine de “üçüncü hak (down)” denir. Her denemenin ardından kat edilmesi gereken kalan mesafe gelir. Yani, “ikinci ve beş” ifadesini duyduğunuzda, bu, takımın ikinci denemesinde 5 yarda kat etmesi gerektiği anlamına gelir. Aynı şekilde, “üçüncü ve inç” ifadesi, takımın 3. denemesinde bir yardadan daha az mesafe kat etmesi gerektiği anlamına gelir. Üç denemede mesafeyi kat etmeyi başaramazlarsa, dördüncü hakta (down) genellikle takım genellikle punt yapar. Ancak atak yapan takımın yine de topu düzenli olarak oynama seçeneği vardır. Eğer hala mesafeyi kat edemezlerse, top, punt ile kat edilecek mesafe yerine daha fazla ilerledikleri noktada el değiştirir.
Başlangıç Vuruşu (Snap): Her oyun tamamlandıktan sonra maç bu şekilde yeniden başlar. Top, bir önceki oyunda kaydedilen en uzak ilerlemenin olduğu noktaya ya da verilen bir cezanın ardından eklenen ya da çıkarılan yardadan sonra ortaya çıkan noktaya yerleştirilir. Pivot bir eliyle topu tutar ve oyun kurucu komut verdiğinde bir sonraki oyunun başlaması için topu ona atar. Pivot ayrıca topu punter’a veya özel takım oyunları sırasında spotter’a da atar.
- Hücum Hattı :
Bir sonraki oyunun başlaması için topun yerleştirildiği nokta, oyunun ilerlediği yöne doğru dikey bir çizgi oluşturur ve sayı bölgesine paraleldir. Takımlar bu çizginin her iki tarafında sıralanır. Topun üzerinde olmasına izin verilen tek oyuncu pivottur. Geri kalan oyuncuların bu çizginin 11 inç gerisinde veya önünde olması gerekir. Buraya tarafsız bölge denir ve top atılmadan önce kimsenin bu bölgeyi geçmesine izin verilmez.
Hücum hattı aynı zamanda sözlüğümüzün ikinci bölümünde açıklandığı üzere sahadaki oyuncuların pozisyonlarını da belirler.
Koşucu : Topu oyun kurucudan aldıktan sonra (ya da top oyun kurucudaysa) sahada koşmaya başlayan oyuncu koşucudur. Bunun özel bir önemi vardır. Koşucular, diğer oyuncularla aynı faul veya ceza kararlarına tabi değildir. Rakipleri onları yakalayabilir, çelme takabilir, düşürebilir ve genel olarak saha içindeki koşularını durdurmak için daha fazla seçeneğe sahiplerdir. Koşucular, sol dizleri yere değdiği sürece koşularını istedikleri zaman durdurabilirler.
- Tutucu : Koşucuya benzer şekilde, oyun kurucunun attığı bir pası (hand-off’un aksine) alan kişi tutucudur. Asıl pozisyonunun koşucu, opsiyonel ya da geniş alanlı olması fark etmez. Pası aldıktan sonra top taşıyıcı haline geldikleri için, koşucu ile aynı temas kuralları geçerlidir.
- Müdahale : Savunma oyuncularının oyundaki gayeleri budur. Hatta bu, sayı yapabilecekleri iki şanstan biridir. Bir oyun kurucu pas attığında, pas müdahalesi yapmadan topu hedeflenen alıcıdan önce yakalayabilirlerse, skor yapmak için pratikte serbest bir koşu yapabilirler.
Fumble : Koşucuların ve tutucuların topu tamamen kontrol altında tutmaları gerekir. Bu noktada tamamlanmamış pas ile fumble arasındaki farkı ele almalıyız. Oyun kurucunun herhangi bir koşucuya ya da alıcıya attığı tamamlanmamış pas, hedef oyuncunun topu ya hiç yakalayamadığı (müdahale edilmeden) ya da yere değmeden önce tam kontrol altına alamadığı pas olarak kabul edilir. Tutucu pası yakalar, tam kontrol altına alır ve sonra düşürürse (veya bir rakip topu elinden düşürürse), buna fumble denir. İkinci bir fark, pas tamamlanmadığında top oyun dışı kalır ve oyun durur. Topa sahip olan takım bir hak (down) kaybeder ve top bir sonraki oyunda, başarısız denemede yer aldığı noktaya yerleştirilir. Topun düşmesi durumunda ise top hala oyundadır ve her oyuncu topu alabilir. Bu, savunma oyuncularının sayı yapmak için sahip olduğu ikinci şanstır. Eğer bir hücum oyuncusunun fumble’ını kurtarırlarsa, skora giden yol oldukça açıktır ve her şey (rakip onları yakalamadan önce saha içine girdikleri) hızlarına ve blok oyuncularının onu koruma becerisine bağlıdır.
- Pas oyunları:
Oyun kurucunun topu herhangi bir mesafeden fırlatması bir pas oyunudur. Topun havada kat ettiği mesafe ile sonrasında tutucunun rakip sahaya doğru koşarken kat ettiği mesafenin toplamı kazanılan toplam yardayı gösterir. Örneğin, hava mesafesi 15 yarda ise ve tutucu 15 yarda daha kat ederse, istatistikler 30 yardalık bir pas oyunu olduğunu gösterir. İşin ilginç yanı, eğer bir savunma oyuncusu oyun kurucuya ulaşmayı başarır ve eline vurursa: a) El ileri doğru hareket etmezse, tamamlanmamış pas olarak değerlendirilir b) Eğer el ileri doğru hareket etmişse, kişisel faul verilmediği sürece fumble sayılır.
Hücum oyunları: Oyun kurucu, hücum oyunlarında topu arkasından koşmaya başlayan koşucuya teslim eder. Hücumun ön hattı, koşucunun geçebilmesi için savunma hattında bir koridor açmalıdır. Alternatif olarak, arka savunmaları merkeze doğru bloklayabilirler, böylece koşucu hattın dışında kendine yer bulabilir. Hücum oyunları tutma ihlallerine karşı en savunmasız olanlardır.
- Blitz (Defans Atağı) Savunma oyuncularının bir başka amacı da oyun kurucuyu düşürmektir. The Blitz , defans oyuncularının oyun kurucunun koruma hattından sayıca üstün olmaya çalıştıkları (tehlikeli) bir tekniktir, bu sayede defans oyuncularından biri oyun kurucuya rahatça ulaşabilir. Bu tekniğin en sık kullanıldığı durum, oyun kurucunun bu mesafeyi kapatmak için topu fırlattığı (hücum oyunları nadiren 5 yardadan fazla mesafe kat eder) üçüncü ve uzun (ceza nedeniyle kat edilmesi gereken mesafenin 10 yardadan fazla olduğu 3. hak) durumlardır. Böyle bir durumda oyun kurucunun korunması genellikle minimum düzeyde olur ve oyuncular tutucu pozisyonlarına dağıtılır.
- Savunmasız tutucu : Bu, Amerikan Futbolundaki en ilginç kurallardan biridir. Sözlüğümüzün bir önceki bölümünde belirtildiği üzere, bir savunma oyuncusu topu yakalamadan önce bir tutucuya dokunamaz. Aslında durum biraz daha karmaşıktır. Savunma oyuncusu, topu yakaladıktan hemen sonra tutucuya dokunamaz. Eğer top tutucu havadaysa, savunma oyuncusu top tutucu yere inene kadar beklemek zorundadır. Buradaki kural “3 adım”dır. Savunma oyuncusu, pası yakalarken 3 adım attıktan sonra alıcıya “vurabilir”. Bu kural, tutucunun bir “vuruşa” karşı kendini gerçekten savunamadığı durumlarda meydana gelebilecek yaralanmaları önlemek için uygulanmıştır.
Güvenli Tutuş : Bir vuruş veya punttan sonra, diğer taraftaki tutucu topu yakalamadan önce elini havaya kaldırarak yakaladıktan sonra ilerlemeye niyeti olmadığını gösterebilir. Bunu, eğer herhangi bir yarda kazanmak için mümkün bir yol olmadığını düşünüyorsa yapabilir. Böyle bir durumda, vuruş yapan takımın oyuncularının ona dokunmasına izin verilmez. Ayrıca yakalamadan hemen sonra sol dizinin üzerine çökerek güvenli tutuş olduğunu gösterebilir.
- Yan pas : Genel pas prosedürüne göre oyun kurucu topu pivottan alır, bir tutucuya atar ve o da dönüp rakip sahaya doğru koşar. Bu, izin verilen tek ileri pastır. Ancak, birçok oyuncunun aralarında paslaştığını görebileceğiniz oyunlar da vardır. Pası atan oyuncu topu ileriye değil geriye doğru attığı sürece bu kurallara uygundur. Pası alan oyuncunun pozisyonunun hiçbir fark yaratmadığını unutmayın. Pas atılırken alıcı arkasında olsa bile pas atan oyuncu topu ileriye doğru atamaz. Oyun kurucunun başka bir oyun kurucuya pas attığı ve onun da ileriye doğru pas attığı oyunlar vardır. Geçen yıl itibariyle kural değişti ve bu oyun yalnızca ilk pasın yana doğru olması halinde geçerli oldu. Top düşürülürse, tamamlanmamış pas değil, fumble olarak (oyuncuyu düşürme) kabul edildiğinden riskli bir durumdur.
- İtiraz : Bu, Amerikan Futbolunda uzun süredir var olan ve diğer spor dallarında da yavaş yavaş uygulanmaya başlanan bir kuraldır. Bir takımın baş antrenörü, yanlış olduğuna dair açık bir kanıt varsa, hakem tarafından verilen bir karara itiraz edebilir. Niyetini belirtmek için sahaya kırmızı bir bayrak atmalıdır (bir ihlali belirtmek için yetkililer sarı bir bayrak atar). Buradaki önemli bir ayrıntı, antrenörün tam olarak neye itiraz ettiği konusunda net olması gerektiğidir. Kırmızı bayrak atıldığında hakem antrenöre yaklaşır ve itirazın tüm ayrıntılarını alır. Daha sonra oyunun videosunu inceler ve bu detaylara göre itirazın uygun olup olmadığına karar verir. Eğer itiraz başarılı olursa, sahadaki karar değiştirilir. Aksi takdirde, itirazda bulunan takım bir mola kaybeder.
Amerikan ve Kanada Futbolu arasındaki farklar
Birçok spor dalında Kanada ve A.B.D. tek ülke olarak kabul edilirken, futbolda durum böyle değildir. Örneğin NBA’de her iki ülkenin takımları birbirlerinin sahalarında oynarlar. Bu durum futbol için mümkün değildir çünkü Kanada’daki sahalar Amerika’dakilerden oldukça büyüktür. Net olmak gerekirse, sahalar 10 yarda daha uzun ve 12 yarda daha geniştir. Ayrıca, A.B.D. sahalarında iç saha 10 yarda uzunluğunda iken, Kanada’da ilgili alan 20 yarda uzunluğundadır. Üçüncü bir fark da dikmelerin yerleştirilmesiyle ilgilidir. Amerika Birleşik Devletleri’nde direkler iç sahanın sonunda yer alırken, Kanada’da skor çizgisindedir.
|
![]() |
İkinci büyük fark ise Kanadalıların sahada 12 oyuncu ile oynarken Amerikalıların 11 oyuncu kullanmasıdır. İlginç bir şekilde, her iki ülkenin kuralları da hücum hattında aynı sayıda oyuncu olmasını gerektiriyor ve bu nedenle 12. oyuncu arkada bir pozisyonda yer alıyor.
Diğer farklar şunlardır:
- Kanadalılar Amerikalılar gibi 4. haktan yararlanamazlar. Üçüncü denemede ya punt yapmaları ya da mesafe yeterince kısaysa mesafeyi kapatmaya çalışmaları gerekir.
- Hücum hattındaki tarafsız bölge Kanadalılar için 11 inç yerine bir tam yardadır. Mesafenin daha fazla olması kullanılan oyuncular açısından da fark yaratıyor. A.B.D.’nin kısa mesafesine büyük ve hareket etmesi oldukça zor oyuncular uygunken, Kanada takımları daha çevik oyuncuları tercih ediyor
- Kanadalıların güvenli tutuş kuralı oldukça farklıdır. Tutucu güvenli tutuş işareti veremez. Ancak, vuruşu yapan oyuncu (ya da topa vurulduğu sırada vuruşu yapan oyuncunun arkasında bulunan herhangi bir oyuncu) dışında hiçbir oyuncu, topa dokunulana kadar 5 yard içinde tutucuya yaklaşamaz.
Son sözler

Bu, görünüşün aldatıcı olduğu bir spordur. Şiddetli, kaba ve acımasız bir mücadele gibi görünse de aslında hiç de öyle değildir. Kural listesi oldukça uzundur ve oyunun gidişatı nedeniyle yaralanmayla sonuçlanabilecek hiçbir şeye izin vermez. Yaralanmalar yaşanmıyor değil. Ancak günümüzde oyuncuların sakatlanması kasıttan çok dikkatsizlikten kaynaklanıyor. Hiçbir bölümde değinmedik ama oyuncuların korunmasında önemli bir rol oynayan şey, kullandıkları ekipmanlardır. Bir profesyonel oyuncunun kullanacağı setin maliyeti 1,100 ila 1,200 dolar arasındadır.
Ekipmandan bahsetmişken, günümüz futbolu teknolojinin sunduğu pek çok iletişim olanağını benimsemiştir. Örneğin, oyun kurucu baş antrenörden talimat almak için kulak içi kablosuz bir kulaklık takar. Bazı oyun kurucular ayrıca, provasını yaptıkları oyunları görebildikleri ve seçebildikleri, kol yastıklarının korumalı bir cebinde küçük tabletler taşıyor.
En önemlisi, arka plan tartışmalarına izin vermeyen bir spordur. Her karar video aracılığıyla gözden geçirilebilir ve yetkililer tarafından bir hata yapılmışsa değiştirilebilir. Bu da bahisçiler için büyük bir fark yaratıyor, çünkü bu sporun muhtemelen var olan en şeffaf spor olduğunu biliyorlar.
4 bölümden oluşan Amerikan Futbolu sözlüğümüz burada sona eriyor. Bir maç izlerken karşılaşacağınız tüm önemli ve en olağan unsurları ele aldık. Artık acente aracılığıyla bir hesap açmaya ve yaşanabileceklerin tamamen bilincinde olarak favori takımınıza bahis oynamaya hazırsınız.
